Bibliotecas e Archìvios Digitales Gràtis: Una Gia pro sos Chi Faghent Chirca
Sas fontes primàrias, in antis, cheriant nàrrere una bìsita a un'archìviu fìsicu. Oe, una cantidade manna de custu materiale — giornales istòricos, cullessiones de bibliotecas natzionales, documentos guvernativos, archìvios multimediales — est istada digitalizada e messa a disponimentu gràtis pro sa chirca in internet. Sa difìcultade pro sos chircadores est colada dae s'atzessu a s'iscoberta: ischire cales archìvios esistint, ite cua dòngia unu de issos in realidade, e comente los chircare bene. Podes sfollare su nostru elencu intreu de bibliotecas e archìvios digitales umpare a custa gia.
Sos Tipos Printzipales de Archìvios Digitales
Sas bibliotecas natzionales e regionales sunt de sòlitu sos progetos de digitalizatzione prus mannos e prus autorevoles, e cuant fitianu sèculos de giornales, libros, mapas e documentos guvernativos de unu pàisu solu.
Sas bibliotecas universitàrias e de chirca tenent fitianu cullessiones ispetzializadas ligadas a sos puntos de fortza de sa chirca de un'istitutzione — de sòlitu prus piticas de sas bibliotecas natzionales, ma cun materiale digitalizadu chi no si agatat in perunu àteru logu.
Sos archìvios ispetzializados in giornales digitalizant collessiones de publicatziones ischìtas, calchi borta pro prus de unu sèculu — de valore mannu pro sa chirca de istòria sotziale, proite sos giornales registrant detàllios de sa vida de dòngia die chi raramente abarrant in sos documentos ofitziales.
Sos archìvios multimediales e audiovisuales cuant emissiones registradas, film e fotografias, chi cherent istratègias de chirca diferentes, proite dipendent prus dae metadatos postos a manu chi no dae sa chirca in su testu intreu.
Istratègias de Chirca chi Sarvant Diveramente Tempus
- Cumintza dae sos metadatos, no sceti dae sa chirca in su testu intreu. Filtrare pro data, publicatzione, regione o lìngua in antis de chircare pro paràula crae est de sòlitu prus lestru de cuntrollare a pustis totu sos resultados de sa chirca in su testu intreu.
- Pensa a sos errores de OCR. Sa parte prus manna de sos testos istòricos digitalizados est lèghida a manera automàtica, e documentos prus betzos o iscannerizados male tenent fitianu errores de reconnoschimentu. Proare iscrituras diferentes o mirare pro data invetzes de chircare pro paràula crae podet mostrare materiale chi una chirca sceti no agatat.
- Reconnosche ite no est galu digitalizadu. Si una collessione no comparit in una chirca, custu no bolet nàrrere chi su materiale no esistit — podet èssere chi no est galu digitalizadu, o chi est in un'àtera istitutzione.
No Ismentigare Fontes Internatzionales e in Àteras Limbas
Sos chircadores chi traballant in una limba, fitianu, andant deretu a archìvios in sa matessi limba, ma una cantidade manna de materiale importante — mescamente pro temas internatzionales o pro chircas cunfrontativas — si agatat in archìvios chi mai aparint in una chirca in sa matessi limba. Custu est unu de sos impreos prus pràticos de un'ìndighe multilìngue: su nostru elencu de resursas linguìsticas faghet prus fàtzile agatare unu puntu de partèntzia in una lìngua chi forsis no ischias comente chircare.
Mantènnere Ordinada sa Chirca Tua
Carchi abitùdine dat frutu in unu progetu de chirca longu: iscrie s'archìviu esatu, su nùmene de sa collessione e sa data de atzessu pro totu su chi cheres tzitare, proite sas collessiones digitales, calchi borta, sunt reorganizadas; tene una lista de fontes “controlladas ma no agatadas” pro no torrare a fàghere sas matessi chircas; e torra a bìsitare sos archìvios prus importantes de cando in cando, proite sa digitalizatzione sighit semper.
Una Lista de Verìfica pro Cumintzare
Cando cumintzas una chirca in un'àrea pagu connota, agiudat si ti dumandas: cale biblioteca natzionale cuat custu pàisu o custu perìodu; b'est un'archìviu ispetzializadu o universitàriu chi podet andare prus a fundu de una cullessione generale; mèritat controllare fontes in àteras limbas, mancari sa chirca siat prus che totu in una limba sola; e si un'archìviu multimediale est importante umpare a sas fontes de testu. Sos archìvios digitales ant fatu atzessìbile gràtis una cantidade manna de materiale primàriu — s'abilesa chi abarrat est ischire aunde chircare.