Nuvttá Digitála Girjerájut ja Vuorkkát: Dutkiid Oahpus
Vuosttašgálduid ohcan ovdal mearkkašii vuolgit fysalaš vuorkkás. Odne stuorra oassi dán ávdnasis — historjjálaš aviissaid, riikkagirjerájuid čoakkáldagaid, stáhta dokumeanttaid, multimediavuorkkáid — lea digitaliserejuvvon ja bidjon nuvttá ohcamis interneahtas. Dutkiid hástalus lea sirdásan beassama rájes gávnnadeapmái: máhttit makkár vuorkkát gávdnojit, maid juohkehaš duođai fátmmasta, ja mo ohcat daid bures. Sáhtát geahčadit min ollislaš digitála girjerájuid ja vuorkkáid listtu dán oahpusa ovttas.
Digitála Vuorkkáid Dábálaš Šlájat
Riikka- ja stáhtagirjerájut leat dábálaččat stuorámus ja luohtehahttámus digitaliserenprošeavttat, mat dávjá fátmmastit čuozáid aviissaid, girjjiid, kárttaid ja stáhta dokumeanttaid ovtta riikkas.
Universitehta- ja dutkangirjerájut dolvot dávjá erenoamáš čoakkáldagaid mat leat čadnojuvvon ásahusa dutkanfámuide — dábálaččat unnit go riikkagirjerájut, muhto sisttisdollet ávdnasa mii ii leat digitaliserejuvvon gostege eará.
Aviissaide erenoamáš vuorkkát digitaliserejit ovttaskas almmuhusaid, muhtin dáhpáhusain badjel čuozi jagi — erenoamáš árvvolaš servodathistorjjá dutkamii, danin go aviissat čállet beaivválaš dieđuid mat hárve seailot almmolaš dokumeanttain.
Multimedia- ja audiovisuála vuorkkát fátmmastit vurkejuvvon sáddagiid, filmma ja govaid, mii gáibida eará ohcanstrategiijaid, danin go dat sorjájit eanet gieđalaččat čállojuvvon metadiehtu go olles teakstaohcamis.
Ohcanstrategiijat mat Duođas Seastet Áiggi
- Álgge metadieđuiguin, ii dušše olles teakstaohcamiin. Sillet beaivemeari, almmuhusa, guovllu dahje giela mielde ovdal go ohcat čoavddasániin lea dábálaččat ollu jođáneappot go maŋŋel čielggadit olles teakstaohcama bohtosiid.
- Vuhtiiváldde OCR-boasttuvuođaid. Eanaš digitaliserejuvvon historjjálaš teavsttat leat mašiinnain lohkkojuvvon, ja boarrásut dahje heajut skánnejuvvon dokumeanttat dolvot dávjá dovdanboasttuvuođaid. Geahččalit eará čállinvugiid dahje bláđđet beaivemeari mielde čoavddasániid sadjái sáhttá čájehit ávdnasa maid okta ohcan ii gávnna.
- Muitte mii ii leat vel digitaliserejuvvon. Jos čoakkáldat ii oro ohcanbohtosiin, dat ii mearkkaš ávdnas ii gávdno — dušše ahte dat soaitá ii leat vel digitaliserejuvvon, dahje lea áibbas eará ásahusas.
Ale Vajáldahte Riikkaidgaskasaš ja Eará Gielaid Gálduid
Dutkit geat barget ovtta gielain manet dávjá vuorrasii vuorkkáide seamma gielas, muhto ollu ávkkálaš ávdnas — erenoamážit riikkaidgaskasaš fáttáide dahje buohtastahttindutkamii — lea vuorkkáin mat eai goassege ihtte ohcamis seamma gielas. Dát lea okta geavatlaš máŋggagielat indeavssa geavaheapmi: min giellaresursaid listu dahká álkibun gávnnahit vuolggasaji gielas man ii soaitá diehtán mo ohcat.
Doala Dutkamušat Ortnegis
Muhtin dábit buorrin guhkit dutkanprošeavttas: čále vuollái duohta vuorkká, čoakkáldaga nama ja beassanbeaivvi buot mii áigut geavahit gáldun, danin go digitála čoakkáldagat muhtomin ođđasit organiserejuvvojit; doala listtu gálduin mat leat “iskkaduvvon muhto eai gávdnon”, vai it ođđasit oza seamma áššiid; ja geahča stuorámus vuorkkáid muhtomin fas, danin go digitaliseren jotká agálaččat.
Álgoiskkadanlistu
Go álggahat dutkama amas surggiin, veahkeha jearrat: guhte riikkagirjerádju fátmmasta dán riikka dahje áigodaga; lea go fáddá- dahje universitehtavuorká mii sáhttá čiekŋut viidábut go dábálaš čoakkáldat; gánneha go iskkadit eará gielaid gálduid, vaikko dutkamuš muđui dáhpáhuvvá ovtta gielas; ja lea go multimediavuorká relevánta teakstagálduid ektui. Digitála vuorkkát leat dahkan hirbmat ollu vuosttašávdnasa nuvttá olámuddui — máhttu mii báhcá lea diehtit gos ohcat.